به گزارش خبرنگار روابط عمومی و امور بینالملل سازمان بهزیستی کشور، سیدجواد حسینی امروز همزمان با آغاز هفته بهزیستی در نشست خبری با اصحاب رسانه ضمن گرامیداشت چهلوششمین سالگرد تأسیس سازمان بهزیستی به همت شهید دکتر فیاضبخش، یاد و خاطره رهبر شهید انقلاب و خانواده ایشان، فرماندهان و شهدای جنگ ۴۰ روزه را گرامی داشت و اظهار کرد: هفته بهزیستی امسال در شرایطی برگزار میشود که کشور روزهای سخت جنگ را پشت سر گذاشته است از این رو یاد و خاطره قائد شهید، سرداران، مردم و خانوادههای آنان را گرامی میداریم.
وی با اشاره به منظومه فکری رهبر شهید انقلاب در حوزه رفاه و بهزیستی گفت: این منظومه بر شش مؤلفه اساسی استوار است که امروز مبنای طراحی بخش مهمی از ۱۳ چرخش تحولآفرین سازمان بهزیستی قرار گرفته است. این مؤلفهها شامل عدالتمحوری، قابلیتمحوری، دسترسپذیری، توانمندسازی، محلهمحوری و توسعه مشارکتهای مردمی است.
عدالت ترمیمی محور اصلی سیاستهای جدید بهزیستی
رئیس سازمان بهزیستی نخستین مؤلفه این منظومه را عدالتمحوری و عدالت ترمیمی دانست و گفت: جامعه هدف سازمان بهزیستی به دلیل محدودیتها، محرومیتها و آسیبهایی که با آن مواجه است بیش از سایر اقشار جامعه نیازمند حمایت است از این رو عدالت به معنای توزیع برابر امکانات نیست بلکه به معنای توجه ترجیحی به کسانی است که برای رسیدن به فرصتهای برابر، نیازمند حمایت بیشتری هستند.
حسینی افزود: سازمان بهزیستی معتقد است نباید صرفاً امکانات را به شکل مساوی توزیع کرد بلکه باید جامعه هدف این سازمان بیش از دیگران مورد توجه قرار گیرد تا بتواند در مسیر توسعه نقشآفرین باشد.
نگاه جدید تمرکز بر تواناییها به جای کمبودها
وی دومین مؤلفه تحول را قابلیتمحوری عنوان کرد و گفت: سالها نگاه غالب در حوزه رفاه مبتنی بر نظریه کمبود بود یعنی افراد بر اساس نداشتن شغل، مسکن یا محدودیتهای جسمی تعریف میشدند در حالی که رویکرد قابلیتمحوری بر این باور است که هر انسان صرفنظر از محدودیتهایش، ظرفیتها و توانمندیهایی برای مشارکت در توسعه جامعه دارد و وظیفه ما شکوفاسازی این تواناییهاست.
رئیس سازمان بهزیستی با اشاره به توسعه خدمات توانبخشی اظهار کرد: امسال ۳.۲ هزار میلیارد تومان تجهیزات توانبخشی در اختیار افراد دارای معلولیت قرار گرفته و تلاش میکنیم با تقویت این خدمات، زمینه شکوفایی استعدادهای جامعه هدف را بیش از گذشته فراهم کنیم. برای تحقق عدالت ترمیمی و قابلیتمحوری، افزایش منابع سازمان نیز در دستور کار قرار گرفته و امسال سهم سازمان بهزیستی از اعتبارات عمومی دولت به ۲.۴۰ درصد رسیده است رقمی که در سالهای گذشته حداکثر ۱.۷ درصد بود و اکنون به بالاترین سطح خود رسیده است.
حسینی سومین مؤلفه تحول را دسترسپذیری و مناسبسازی عنوان کرد و گفت: جامعه نباید فقط برای افراد سالم، جوان و توانمند طراحی شود بلکه باید برای سالمندان، کودکان، زنان، افراد دارای معلولیت، افراد کمتوان و همه شهروندان قابل استفاده باشد.
وی با اشاره به بیانات رهبر شهید انقلاب در حوزه حقوق افراد دارای معلولیت افزود: ایشان بارها تأکید کردهاند که مسئله معلولان تنها پرداخت یارانه یا کمک مالی نیست، مسئله اصلی ایجاد فضایی است که افراد دارای معلولیت بتوانند استعدادهای خود را بروز دهند بنابراین اگر ساختمانی برای فرد دارای معلولیت قابل استفاده نباشد این ساختمان است که دچار نقص است نه آن فرد.
عبور از مستمریپردازی به توانمندسازی
رئیس سازمان بهزیستی یکی دیگر از مهمترین چرخشهای تحولآفرین سازمان را عبور از سیاستهای مستمریمحور به توانمندسازی عنوان کرد و گفت: در دوره مسئولیت فعلی بیش از ۱۰۰ هزار نفر از پشت نوبت دریافت مستمری خارج شدند و تحت پوشش قرار گرفتند اما رویکرد اصلی سازمان، وابسته نگه داشتن افراد به مستمری نیست.راهبرد اصلی ما آموزش، مهارتآموزی، اشتغال پایدار، تولید، فرصتآفرینی و خروج جامعه هدف از چرخه وابستگی است تا افراد بتوانند با اتکا به تواناییهای خود زندگی مستقلی داشته باشند.
حسینی با اشاره به دو محور دیگر منظومه فکری رهبر شهید انقلاب گفت: ایشان معتقدند دولتها به تنهایی از عهده حل پیچیدگیهای آسیبهای اجتماعی برنمیآیند از دیدگاه ایشان مشارکت مردم یک ضرورت است نه یک انتخاب. ایشان بارها تأکید کردهاند باید از توان و ظرفیتهای مردمی در مسائل اجتماعی استفاده کرد بر این اساس محلهمحوری و توسعه مشارکتهای مردمی از مهمترین راهبردهای سازمان در دولت چهاردهم است. دولتها به تنهایی قادر به حل پیچیدگیهای آسیبهای اجتماعی نیستند و مشارکت مردم یک انتخاب نیست بلکه ضرورتی اجتنابناپذیر است به همین دلیل توسعه زیستبوم مشارکتهای مردمی و استفاده از ظرفیت خیرین، سازمانهای مردمنهاد، گروههای جهادی و نهادهای محلی در دستور کار سازمان قرار گرفته است.
رئیس سازمان بهزیستی با اشاره به نتایج این سیاست گفت: مشارکتهای مردمی در سازمان بهزیستی نسبت به سال گذشته ۵۲ درصد رشد داشته است. از مجموع ۱۳ چرخش تحولآفرین سازمان بهزیستی، شش چرخش مستقیماً بر مبنای همین منظومه فکری طراحی شدهاند و مبنای برنامهریزیهای راهبردی سازمان در سالهای آینده خواهند بود.
حسینی در ادامه با اشاره به پیامدهای اجتماعی و روانی جنگ اخیر از اجرای طرح ملی رصد سلامت روان خبر داد و گفت: جنگ، علاوه بر خسارتهای مادی، پیامدهای عمیق روانی و اجتماعی بر جای میگذارد و اگر این آسیبها در ماههای نخست شناسایی و مدیریت نشوند به مشکلات مزمن تبدیل خواهند شد. در جریان جنگ اگرچه جلوههای ارزشمندی از همبستگی اجتماعی شکل گرفت و میزان کمکهای نقدی و غیرنقدی مردم به سازمان بهزیستی به هزار و ۷۵۰ میلیارد تومان رسید که نسبت به دوره پیش از جنگ ۴۰۰ درصد رشد داشت اما همزمان لازم بود آثار روانی این شرایط نیز بهصورت علمی مورد بررسی قرار گیرد.
۲۰ درصد افراد شرکت کننده در طرح سنجش سلامت دچار علائم شدید تروما
رئیس سازمان بهزیستی اظهار کرد: در اوج بحران، دو پیمایش ملی درباره سالمندان و سایر گروههای هدف سازمان انجام شد که ۲ هزار و ۶۰۰ نفر در آن مورد مطالعه قرار گرفتند.
وی با اشاره به نتایج این پیمایش گفت: بررسیها نشان داد، تنهایی، مهمترین دغدغه سالمندان است و حتی بیش از مشکلات اقتصادی آنان را آزار میدهد. همچنین حدود نیمی از سالمندان از اضطراب ناشی از جنگ رنج میبردند. نتایج این مطالعات نشان داد ۷۰ درصد جامعه هدف سازمان پس از جنگ درجاتی از اضطراب، احساس ناامنی و فشارهای روانی را تجربه کردهاند که این وضعیت در میان زنان سرپرست خانوار بیش از سایر گروهها مشاهده شده است.
وی افزود: بر همین اساس، طرح ملی رصد سلامت روان از ابتدای خردادماه تا پانزدهم تیرماه اجرا شد و طی آن ۴۳۵ هزار و ۱۵۹ نفر مورد ارزیابی قرار گرفتند. از مجموع افراد شرکتکننده، ۴۴ درصد مرد و ۵۶ درصد زن بودند و بیشترین مشارکت مربوط به افراد دارای شغل آزاد، افراد دارای تحصیلات دیپلم، گروه سنی ۱۸ تا ۲۵ سال و همچنین افراد متأهل با سهم ۶۳ درصدی بود.
وی افزود: بیشترین میزان مشارکت در این طرح به ترتیب مربوط به استانهای فارس، تهران، گیلان، همدان و خراسان جنوبی بوده است. نتایج این طرح نشان داد حدود ۲۰ درصد افراد دچار علائم شدید تروما بودهاند و ۱۱ درصد نیز برای دریافت خدمات تخصصی روانشناختی و مشاوره اعلام آمادگی کردهاند که از ظرفیت ۳ هزار و ۵۰۰ مرکز مشاوره سازمان بهزیستی برای ارائه این خدمات استفاده خواهد شد.
سلام و بانک زمان دو برنامه جدید برای توسعه محلهمحوری
رئیس سازمان بهزیستی با اشاره به توسعه برنامههای اجتماعمحور اظهار کرد: یکی از مهمترین محورهای تحول سازمان، تقویت رویکرد محلهمحوری است و در همین راستا اجرای طرح سلام و بانک زمان در دستور کار قرار گرفته است. اجرای آزمایشی بانک زمان در مناطق ۱۲، ۱۳، ۱۴ و ۱۵ تهران آغاز شده و در ادامه، ظرفیت ۲ هزار و ۷۵۰ پایگاه سلام محله که مدیریت آنها بر عهده سه هزار تسهیلگر اجتماعی است برای گسترش این طرح به کار گرفته خواهد شد. بانک زمان، نظامی برای ساماندهی مشارکت مردم در محلات است و میتواند سرمایه اجتماعی را افزایش داده و خدمات داوطلبانه را به شکلی منسجم و پایدار توسعه دهد.
رئیس سازمان بهزیستی با اشاره به اجرای طرح جامع بازمهندسی برنامهها و سیاستهای سازمان گفت: بررسیهای کارشناسی نشان داد میان مأموریتها، ساختارها و ظرفیتهای سازمان نوعی عدم توازن ساختاری وجود دارد و در حوزههای مختلف با پدیده تأخر اداری روبهرو هستیم. بر همین اساس، تمامی معاونتهای سازمان برنامههای تحولی خود را تدوین کردند که حاصل آن طراحی ۱۳ چرخش تحولآفرین برای آینده سازمان بهزیستی بود.
خانوادهمحوری مهمترین چرخش در نظام حمایت اجتماعی
حسینی یکی از مهمترین برنامههای تحولی سازمان را عبور از مرکز و مؤسسهمحوری به خانوادهمحوری عنوان کرد و گفت: امروز بیش از ۵ هزار و ۲۰۰ مرکز شبانهروزی تحت نظارت سازمان فعالیت میکنند و حدود ۲۰۰ هزار نفر در این مراکز اقامت دارند، اما تجربه نشان داده است که هر اندازه حمایتها به سمت خانواده هدایت شود، کیفیت خدمات و اثربخشی آنها افزایش خواهد یافت. سیاست سازمان این است که به جای توسعه مراکز شبانهروزی، خانواده را محور اصلی مراقبت قرار دهد و اعتبارات، نیروی انسانی و اختیارات را در همین مسیر ساماندهی کند.
رئیس سازمان بهزیستی خاطرنشان کرد: در این رویکرد، توسعه خانههای حمایتی کوچک و مراکز روزانه جایگزین گسترش مراکز بزرگ شبانهروزی خواهد شد.امسال اعتبارات حوزه کودکان و نوجوانان با رویکرد خانواده محوری ۷۰ درصد رشد یافته است.
حسینی با اشاره به توسعه خدمات مراقبتی در منزل اظهار کرد: کمکهزینه خدمات توانبخشی در منزل ۱۰۰ درصد، کمکهزینه امداد در منزل ۹۰ درصد و حق پرستاری افراد دارای آسیب نخاعی و اختلال طیف اتیسم نیز تا ۹۰ درصد نسبت به سال گذشته افزایش یافته است.
رئیس سازمان بهزیستی گفت: هماکنون ۱۶۰ هزار نفر از حق پرستاری بهرهمند هستند و امسال ۴۰ هزار نفر دیگر نیز به این جمع افزوده خواهند شد.
راهاندازی مراکز روزانه کودکان و اجرای طرح مراقب همراه
حسینی با اشاره به برنامههای جدید سازمان در حوزه حمایت از کودکان گفت: تاکنون عمده مراکز نگهداری کودکان به صورت شبانهروزی فعالیت میکردند اما در برنامه جدید، ایجاد مراکز روزانه کودکان نیز در دستور کار قرار گرفته است.
وی همچنین از اجرای طرح مراقب همراه خبر داد و گفت: هماکنون ۴۲ هزار خانوار دارای فرزند دوقلو و بیشتر تحت حمایت سازمان قرار دارند و در قالب این طرح، هر مراقب همراه به ۱۰ خانواده خدمات ارائه خواهد کرد. این مراقبان از میان زنان سرپرست خانوار یا فرزندان آنان انتخاب میشوند و برای اجرای این برنامه در سال جاری ۱۰۰ میلیارد تومان اعتبار اختصاص یافته است.
حسینی از افتتاح بزرگترین خانه هنر افراد دارای معلولیت کشور در استان یزد خبر داد و گفت: همچنین بزرگترین مجتمع انرژی خورشیدی سازمان بهزیستی پس از یزد در فلاورجان به بهرهبرداری خواهد رسید.
در ادامه این نشست، حسینی در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره تأخیر در پرداخت حق پرستاری و افزایش افراد پشت نوبت دریافت این حمایت، اظهار کرد: قانون حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت حدود ۳.۴ همت اعتبار داشت که معادل ۸ درصد از نیازهایرا پاسخ میداد اما در بحرانیترین دوره کشور اعتبارات مربوط به اجرای قانون حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت را افزایش دادیم یعنی حدود ۲۴ درصد از آنچه که باید در این قانون باشد پاسخ داده میشود و اعتبارات آن در اوج تنگنای مالی ۷ برابر افزایش یافته است.
وی در ادامه با اشاره به اینکه از دو جهت حق پرستاری روند خوبی داشته است، گفت: حق پرستاری افزایش ۸۰ درصدی داشته است. این در حالیست که ۱۵۰ هزار نفر پشت نوبت حق پرستاری هستند اما پشت نوبتی افراد دارای ضایعه نخاعی و اوتیسم صفر شده است.
سالمندی ابرچالش آینده ایران است
رئیس سازمان بهزیستی کشور در پاسخ به پرسشی درباره روند سالمندی جمعیت، با اشاره به اینکه ایران در آستانه یک ابرچالش جمعیتی قرار دارد، گفت: امروز کشور با ابر بحران سالمندی مواجه است و به همین دلیل یکی از مهمترین چرخشهای تحولآفرین سازمان بهزیستی، عبور از سالمندی مخاطرهآمیز به سالمندی سالم است باید از هماکنون کشور را از منظر سیاستگذاری، برنامهریزی و خدمات اجتماعی برای پذیرش پدیده سالمندی آماده کنیم و نگاه ما صرفاً مراقبت از سالمندان نیست بلکه توانمندسازی آنان برای داشتن یک زندگی مستقل، سالم و فعال است.
حسینی با اشاره به اقدامات انجام شده در این حوزه اظهار کرد: تاکنون ۱۹ شهر دوستدار سالمند در کشور راهاندازی شده و برنامههایی همچون خودمراقبتی سالمندان، آموزش مراقبان غیررسمی خانواده، آموزش مراقبان رسمی، توسعه خدمات ویزیت در منزل و اجرای برنامه آیکوپ (مراقبت همهجانبه سالمندان در منزل) با اعتباری بالغ بر ۲۰۰ میلیارد تومان در دستور کار قرار گرفته است. در قالب طرح سلام نیز مراکز مهر و گفتوگو به عنوان پاتوقهای اجتماعی سالمندان در تمامی استانها ایجاد خواهد شد تا زمینه افزایش تعاملات اجتماعی و کاهش احساس تنهایی سالمندان فراهم شود.
رئیس سازمان بهزیستی از اجرای برنامه شناسایی و آموزش ۵۱ هزار زن سالمند تنها خبر داد و افزود: طراحی دهکدههای سالمندی اجتماعمحور و توسعه مفهوم اقتصاد نقرهای از دیگر برنامههای مهم سازمان در حوزه سالمندی است.
وی با اشاره به ظرفیتهای اقتصادی این حوزه گفت: در مهرماه امسال نمایشگاه بینالمللی اقتصاد نقرهای سالمندان برگزار خواهد شد. اقتصاد نقرهای میتواند علاوه بر ارتقای کیفیت زندگی سالمندان به توسعه اقتصادی کشور نیز کمک کند. میانگین سن بازنشستگی در کشور حدود ۵۲ سال است و افراد تقریباً یکسوم عمر خود را در دوران سالمندی سپری میکنند بنابراین سالمندان میتوانند همچنان در عرصههای اقتصادی و اجتماعی نقشآفرین باشند.
وی افزود: امروز اقتصادهای دیجیتال، سبز و مراقبتی سه محور اصلی اقتصادهای نوین جهان هستند و جوانان کشور میتوانند با ورود به حوزه خدمات مراقبتی، علاوه بر ایجاد اشتغال پاسخگوی نیازهای رو به افزایش سالمندان نیز باشند.
پایان اختلاف ۴۰ ساله بهزیستی و بنیاد مستضعفان بر سر ۲۷ ملک
رئیس سازمان بهزیستی در ادامه با اشاره به تفاهمنامه اخیر این سازمان با بنیاد مستضعفان گفت: بر اساس این تفاهمنامه، ۲۷ ملک که طی حدود ۴۰ سال گذشته محل اختلاف میان سازمان بهزیستی و بنیاد مستضعفان بود، به سازمان بهزیستی بازگردانده شد.
وی این اقدام را یکی از دستاوردهای مهم حقوقی سازمان در سال جاری عنوان کرد و افزود: تعیین تکلیف این املاک زمینه بهرهبرداری بهتر از ظرفیتهای موجود برای ارائه خدمات به جامعه هدف را فراهم خواهد کرد.
حسینی در بخش دیگری از سخنان خود به اقدامات سازمان بهزیستی در جریان جنگ ۴۰ روزه اخیر اشاره کرد و گفت: با آغاز جنگ، نخستین دغدغه سازمان، حفظ امنیت و سلامت ۲۰۰ هزار نفر از مددجویان مقیم مراکز شبانهروزی بود. خوشبختانه در طول این دوره، هیچیک از مراکز تحت پوشش سازمان از نظر تأمین نان، انرژی، اقلام ضروری یا خدمات دچار مشکل نشدند و کارکنان بهزیستی به صورت شبانهروزی در کنار جامعه هدف حضور داشتند.
رئیس سازمان بهزیستی ادامه داد: در این مدت ۱۸۰ مرکز که در مجاورت مناطق حساس قرار داشتند، جابهجا شدند و در مجموع ۳۰ هزار نفر از مددجویان به محل امن منتقل شدند همچنین ۲۲ هزار نفر از افراد مقیم مراکز شبانهروزی به خانوادههای خود بازگشتند و بخشی نیز با استفاده از ظرفیت خانوادههای میزبان تحت حمایت قرار گرفتند.
حسینی گفت: تجربه جنگ نشان داد طرح خانواده میزبان یکی از موفقترین سیاستهای سازمان بهزیستی است بهگونهای که حتی برخی مربیان مراکز نگهداری، کودکان را به خانههای خود بردند تا محیطی امن و خانوادگی برای آنان فراهم شود.
خانواده میزبان جایگزینی انسانی برای نگهداری کودکان در مراکز شبانهروزی
رئیس سازمان بهزیستی با اشاره به توسعه سیاست خانوادهمحوری گفت: در بسیاری از موارد والدین کودکان به دلایل مختلف از جمله زندانی بودن به صورت موقت امکان نگهداری از فرزند خود را ندارند و ممکن است چند ماه بعد شرایط آنان تغییر کند در چنین شرایطی ترجیح سازمان این است که کودک به جای حضور در مراکز شبانهروزی تا زمان بازگشت خانواده، در کنار خانوادههای میزبان زندگی کند تا از آسیبهای جدایی طولانیمدت از محیط خانواده جلوگیری شود.
ایجاد بیش از ۱۰۲ هزار فرصت شغلی و واگذاری ۲۵ هزار واحد مسکونی به جامعه هدف
رئیس سازمان بهزیستی کشور با تشریح دستاوردهای سازمان در حوزه توانمندسازی اقتصادی جامعه هدف گفت: یکی از مهمترین سیاستهای بهزیستی حرکت از حمایت صرف به سمت توانمندسازی پایدار است و در همین راستا طی دوره اخیر، ۱۰۲ هزار فرصت شغلی برای جامعه هدف سازمان ایجاد شده است. از مجموع این فرصتهای شغلی، ۳۶ هزار شغل به زنان تحت پوشش اختصاص یافته است تا زمینه استقلال اقتصادی و ارتقای کیفیت زندگی آنان فراهم شود.
حسینی همچنین با اشاره به اقدامات انجام شده در حوزه مسکن اظهار کرد: در یک سال و نیم گذشته ۲۵ هزار واحد مسکونی به جامعه هدف واگذار شده که ۷ هزار واحد از این تعداد به زنان تحت پوشش اختصاص داشته است. تأمین اشتغال و مسکن، دو رکن اصلی توانمندسازی خانوادههاست و سازمان بهزیستی تلاش میکند با توسعه این خدمات، وابستگی افراد به حمایتهای مستمر را کاهش دهد.
رئیس سازمان بهزیستی در ادامه از توسعه حمایتهای آموزشی خبر داد و گفت: هماکنون ۱۱۹ هزار و ۵۰۰ دانشآموز و دانشجوی متعلق به خانوادههای تحت پوشش بهویژه زنان سرپرست خانوار از کمکهزینههای تحصیلی سازمان بهرهمند هستند. سرمایهگذاری در آموزش فرزندان خانوادههای آسیبپذیر یکی از مؤثرترین راهکارهای پیشگیری از بازتولید فقر و آسیبهای اجتماعی است و به همین دلیل این حمایتها هر سال توسعه مییابد.
حسینی با اشاره به بستههای حمایتی جدید سازمان اظهار کرد: بهزیستی برای حمایت از خانوادههایی که به دلیل شرایط خاص نیازمند پشتیبانی بیشتر هستند، کمکهزینههای متعددی را در نظر گرفته است. در حال حاضر به ازای هر فرزند در خانوادههایی که دارای فرزند بیمار، پدر زندانی یا زن سرپرست خانوار هستند همچنین زنانی که پس از ازدواج مجدد همچنان مسئولیت نگهداری فرزند خود را بر عهده دارند، ماهانه یک میلیون تومان کمکهزینه نگهداری پرداخت میشود. علاوه بر این، کمکهزینه تغذیه سالانه هر کودک نیز ۲۴ میلیون تومان تعیین شده است تا بخشی از هزینههای معیشتی خانوادههای تحت پوشش جبران شود.
نظر شما